Op dinsdag 17 maart 2026 heeft de Historische Kring Het Oude Land van Heusden en Altena de Kaaie Poale Prijs 2026 uitgereikt aan dr. Cees de Gast. Met deze onderscheiding spreekt de vereniging haar waardering uit voor personen die zich op bijzondere wijze hebben ingezet voor het behoud en de verbreiding van de geschiedenis van onze streek. Dr. Cees de Gast ontving de prijs als erkenning voor zijn langdurige en veelzijdige bijdrage aan de geschiedschrijving van het Land van Heusden en Altena. Met zijn publicaties, onderzoek en grote betrokkenheid heeft hij de geschiedenis van onze regio toegankelijk gemaakt voor een breed publiek en daarmee een blijvende bijdrage geleverd aan het historisch besef in onze gemeenschap.
Tijdens de bijeenkomst werd stilgestaan bij het grote belang van vrijwilligers en onderzoekers die zich inzetten voor het bewaren en doorgeven van de geschiedenis van het Land van Heusden en Altena. In dat kader werd de Kaaie Poale Prijs 2026 toegekend aan dr. Cees de Gast, als blijk van waardering voor zijn jarenlange inzet, zijn grote kennis van de streekgeschiedenis en zijn vermogen om historische verhalen toegankelijk te maken voor een breed publiek.
Motivering van de toekenning door Pieter van Dijk
Beste dames en heren, Beste Cees,
Vanavond mogen wij een bijzondere blijk van waardering uitreiken: de Kaaie Poale Prijs van de Historische Kring Het Oude Land van Heusden en Altena. Deze onderscheiding is bestemd voor mensen die zich op uitzonderlijke wijze hebben ingezet voor de geschiedenis van onze streek. De selectie is zorgvuldig en streng. De ontvanger moet zich onder meer onderscheiden door vernieuwend onderzoek, grote betrokkenheid bij het Land van Heusden en Altena, het toegankelijk maken van geschiedenis voor een breed publiek en een bijdrage die onze regio zichtbaar op de kaart zet. De persoon die wij vanavond eren, voldoet ruimschoots aan al deze criteria.
Dr. Cees de Gast heeft zich al vele jaren onvermoeibaar ingezet voor de geschiedschrijving van het Land van Heusden en Altena. Hij heeft eerst als onderwijzer en later als docent aan het Altena College de geschiedenis onder de aandacht van jonge mensen gebracht. Daarna heeft hij meer dan dertig jaar gewerkt aan het vastleggen van het verleden van onze streek. Daarmee gaf hij gehoor aan de woorden van zijn promotor professor Van den Eerenbeemt bij de verdediging van zijn dissertatie in 1989: “Je moet niet denken dat dit een eindpunt is, nee, dit is een begin.”
Kenmerkend voor zijn werk is zijn aandacht voor de verhalen van gewone mensen — de kleine geschiedenissen die anders gemakkelijk verloren zouden gaan, maar die ons juist veel leren over onszelf en onze medemensen. Met talrijke projecten, publicaties, artikelen en boeken heeft Cees de regionale geschiedenis verdiept én toegankelijk gemaakt voor een breed publiek. Cees heeft meerdere prijzen in ontvangst mogen nemen en werd benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Hoe gepast is het om deze veelschrijver op historisch gebied, in aansluiting op zijn nieuwste en mogelijk laatste pennenvrucht over onze streekgenoot Louwrens Penning, een legpenning te overhandigen als blijk van waardering voor alles wat hij voor onze streek heeft gedaan.
Zijn werk getuigt van grondig onderzoek, grote nauwkeurigheid en vooral van een diepe liefde voor het Land van Heusden en Altena. Dankzij zijn inzet is het verleden van onze streek beter onderzocht, beter beschreven, beter verteld en beter bewaard. Omdat bekend is hoezeer Cees van dichten en gedichten houdt, werd de toespraak afgesloten met het hiernaaststaande gedicht.
De Stem van Altena
In Altena, waar traag de rivieren gaan,
staat Cees tussen wat was en wat zal bestaan,
hij wekt wat lang in stilte lag verborgen,
en schrijft het verleden terug naar morgen.
Het Land van Heusden en Altena ging spreken,
door woorden die hij zorgvuldig vond,
geschiedenis die dreigde te verbleken,
kreeg kleur toen zijn inkt het verbond.
Het licht, Gods witte licht, breekt zich in kleuren,
kleuren zijn daden van het licht dat breekt —
zo breekt het leven zich in daden en woorden,
wanneer een ziel spreekt en niet zwijgt, maar spreekt.
Hij sloeg oude boeken open als vensters,
liet licht vallen op vergeten tijd,
wie zich in woorden aan het verleden verbindt,
geeft een land opnieuw zijn stem en zijn strijd.
Uit de dankrede van Cees de Gast
Na de uitreiking sprak Cees de Gast een persoonlijk dankwoord uit, waarin hij terugblikte op zijn levenslange betrokkenheid bij de geschiedenis van het Land van Heusden en Altena. Hij vertelde hoe zijn belangstelling voor geschiedenis al op jonge leeftijd werd gewekt door verhalen uit de streek en herinneringen uit zijn jeugd. Zulke verhalen maakten diepe indruk en bleven hem zijn leven lang bij. Zij vormden een eerste aanzet tot zijn latere belangstelling voor de geschiedenis van de streek.
Ook sprak hij over zijn betrokkenheid bij het vastleggen van dialecten en lokale verhalen. Toen bleek dat er nog weinig aandacht was voor het dialect van Aalburg, nam hij het initiatief tot het oprichten van een commissie die zich hiermee ging bezighouden. Dat leidde tot verschillende publicaties en uitgaven, waarmee woorden, uitdrukkingen en verhalen voor toekomstige generaties bewaard bleven.
Verder blikte hij terug op de vele boeken en projecten waaraan hij in de loop der jaren heeft gewerkt, zoals de delen van de historische reeks, publicaties over de Tweede Wereldoorlog en studies over het leven tussen Maas en Merwede. Deze werkzaamheden zag hij niet als individuele prestaties, maar als gezamenlijke inspanningen van vele betrokkenen.
Tot slot sprak hij zijn dank uit voor de ontvangen onderscheiding en voor de samenwerking met de vele mensen die hem in zijn werk hebben gesteund.
“Ik heb er nooit spijt van gehad om dit werk te doen. Deze prijs zie ik dan ook niet alleen als een persoonlijke erkenning, maar als een waardering voor iedereen die zich inzet voor de regionale geschiedenis. Ik wens jullie alle goeds met het zinvolle en belangrijke werk voor onze streek.”
In onderstaande video is een fragment te zien van de dankrede van Cees de Gast tijdens de uitreiking van de Kaaie Poale Prijs 2026. (video Gerrit Schermers)